الخوارج والنواصب في أسانيد كتب الحديث

كتبهاالفكر الصحيح ، في 13 أبريل 2007 الساعة: 00:02 ص

بسم الله الرحمن الرحيمعلم أسانيد الحديث الشريف، ومعرفة الرجال، من أهم العلوم الإسلامية، وقد اعتنى علماء الإسلام بالأسانيد؛ نظرًا إلى أن السند هو الطريق الرئيس الذين يوصلنا إلى المعطيات الدينية الصادرة في عصر النص، وعدالة الراوي واستقامته من الأمور المهمة التي تعطي روايته قيمة وأهمية، وديننا الذي منعنا من موالاة أهل الزيغ والضلال من أعداء الله ورسوله، فإنه وبنحو أولى لا يسمح لنا أن نعتمد تلك الخطوط المشبوهة في تلقي مروياتنا الدينية، وللأسف الشديد توجد في كتب أهل السنة والجماعة الكثير من الروايات التي تم الاعتماد فيها على رواية أهل الضلال، وهذه الدراسة الموجزة تهدف إلى استعراض أسماء مجموعة تنتمي إلى نوع خاص من الضلال، وهو المعاداة لأهل بيت النبي، وهم الخوارج والنواصب، والهدف من هذه الدراسة يتمثل في تقديم النصيحة لعلماء الإسلام لتصحيح الموقف في هذا الجانب..سنُلقي نظرةً إلى هؤلاء الرواة في دائرة الكُتُب التِّسعة (صحيح البُخاري ، صحيح مُسلم ، موطَّأ مالك ، سُنَن التِّرمذي ، سنن النَّسائي ، سُنَن أبي داود ، سُنَن ابن ماجة ، سُنن الدَّارمي ، مُسند أحمد) وسيكون الاعتماد على (سيدي) اسمه (الكتب التسعة) وسيدي اسمه (المكتبة الألفية) وكتب ومصادر آخر:1 ـ الخوارج في أسانيد الأحاديث السُّنية:(ثور بن يزيد الديلي) (من رجال الصحيحين والمُوطَّأ والسُّنن الأربعة والمُسند) ، (حاجب بن عمر الثقفي) (من رجال صحيح مُسلم والتَّرمذي وأبي داود والمُسند) ، (داود بن حصين الأموي) (من رجال الصحيحين والمُوطَّأ والسُّنن الأربعة والمُسند وسُنن الدارمي) ، (عكرمة مولى ابن عبَّاس) (مِن رجال البُخاري ، وروى له مسلم مقرونًا ، والمُوطّأ والسُّنَن الأربعة والمُسند وسُنن الدارمي) ، (عمران بن حطان) (من رجال البخاري وأبي داود والنَّسائي والمٍُسند) ، (عمران بن داوَر) (من رجال البُخاري ـ على التحقيق ، لا كما بيَّن ابن حجر وغيرُه إذ وضعوا عليه علامة (خت) رامزين بذلك إلى كون حديثه في البُخاري مُعلَّقًا ، وليس ذلك تامًّا فإنَّ له عند البُخاري حديثًا مُتَّصلاً في كتاب المغازي/ باب غزوة ذات الرقاع/ الحديث الأول ، وهو واقع في السند هنالك باسم (عمران القطان) ، فتنبَّهْ ـ والسُّنن الأربعة والمُسند) ، (مُسلم بن عبد الله الأعرج) (من رجال صحيح مُسلم والسُّنن الأربعة والمُسند وسُنن الدارمي) ، (الوليد بن كثير المخزومي) (من رجال الصحيحين والسُّنَن الأربعة والمُسند وسُنن الدارمي) … وغيرهم منَ الخوارج .وللفائدة نذكر أنَّ عدد مواضع رواية (عكرمة) في دائرة الكتب التِّسعة هو (1017) موضعًا !! ، ولرواية (داود بن حصين) (73) موضعًا ، ولرواية (ثور بن يزيد) (63) موضعًا ، ولرواية (عمران بن داور) (60) موضعًا …2 ـ النَّواصب في أسانيد الأحاديث السُّنية:منهُم : (إبراهيم بن يعقوب الجوزجاني) (من رجال سُنن أبي داود والترمذي والنسائي) ذكره الذَّهبي في (تذكرة الحُفَّاظ) (2/549) فقال : (الحافظُ الإمام … نزيل دمشق ومُحدِّثُها) . وذكره في (ميزان الاعتدال) (1/75) بقوله : (الثقة الحافظ ، أحد أئمَّة الجرح والتعديل) ! أقول : ما بالك بمذهب يكون أحد أئمَّة الجرح والتعديل فيه من النواصب ؟! ، و(أحمد بن عبدة بن موسى الضُّبِّي) (من رجال صحيح مُسلم والسُّنَن الأربعة) ، و(إسماعيل بن سميع الحنفي) (من رجال صحيح مُسلم وسُنن أبي داود والنَّسائي والمُسند والدارمي) ، و(حصين بن نمير الواسطي) (من رجال صحيح البُخاري وسُنَن أبي داود والترمذي والنَّسائي وابن ماجه ـ على الصحيح وإن كان ابنُ حجر وغيرُه لم يذكروا كونه من رجال ابن ماجة فإنَّ الصواب ما ذكرنا ـ والمُسند) ، و(خالد بن سلمة بن العاص) (من رجال صحيح مُسلم والسُّنَن الأربعة والمُسند) ، و(زياد بن علاقة) (من رجال الصحيحين والسُّنَن الأربعة والمُسند والدارمي) ، و(سليمان بن عبد الحميد بن رافع البهراني) (من رجال سُنن أبي داود وهو شيخ أبي داود يروي عنه في سُنَنه بلا واسطه) ، و(عبد الله بن سالم الأشعري) (من رجال البُخاري وسُنَن أبي داود والنَّسائي والمُسند) ، و(عبد الله بن شقيق العقيلي) (من رجال صحيح مُسلم والسُّنَن الأربعة والمُسند والدارمي) ، و(عمرو ابن العاص) (من رجال الصحيحين والمُوطَّأ والسُّنَن الأربعة والمُسند والدارمي) وهو معروف بعدائه لأمير المُؤمنين عليٍّ وأهل البيت عليهم السلام ، فقد خاطبه ابنُ عبَّاس قائلاً : (أَضَافَتْكَ [أي أَلْجَأَتْكَ] عداوةُ عليٍّ أنْ لحقتَ بمُعاوية) . اُنظُر (سِيَر أعلام النُّبلاء) للذهبي : (3/73) وفي المصدر نفسه (3/72) تصريحٌ مِن قِبَل عمرو بن العاص بكونه مع معاوية لم يُحاربا عليًّا عليه السلام إلاّ حُبًّا في الدُّنيا وحُطامِها ! . وانظُر (الكامل في التأريخ) لابن الأثير (3/188) فإنَّ ثمَّة تصريحٌ لعمرو بن العاص بفرحه الشديد بمقتل عمَّار بن ياسر رضي الله عنه ! . وفي (المُعجم الكبير) للطبراني (3/71 ـ 72) ما يدُل على نصبِ عمرو بن العاص ومُباشرته سبَّ الإمام عليٍّ عليه السلام على المنبر … ولو لا خوف التطويل لاستحضرنا شواهد كثيرة أُخرى على اتِّصاف عمرو بن العاص بالعداء لعليٍّ عليه السلام ، وإنَّ ذلك ليُعدَّ من المُسلَّمات التأريخيَّة الَّتي لا يُنكرها مَن له أدنى اطِّلاع على التأريخ ، و(مروان بن الحكم) (من رجال صحيح البُخاري والسُّنَن الأربعة) ومروان كان واليَ مُعاوية على المدينة ، ونصبُهُ وعداؤُه لعليٍّ وأهل البيت عليهم السلام من المُسلَّمات التأريخيَّة ، وفي (المُعجم الكبير) للطبراني (3/50 ـ 51) بسند رجالُه ثقات أنَّ مروان بن الحكم لم يغضب على أبي هريرة إلاّ لكونه يُحبُّ الإمامين الحسن والحسين ! . وحسبُك ما صرَّح به ابنُ حجر الهيتمي في (الصواعق المُحرقة) ص212 إذ قال : (ومن أشدِّ الناس بُغضًا لأهل البيت مروانُ بن الحكم)، و(نعيم بن أبي هند النُّعمان) (من رجال الصحيحين وسُنَن الترمذي والنسائي وابن ماجه)… وغيرهم من المُنحرفين المُبغضين لأهل البيت عليهم السلام . فانظُر تراجم هؤلاء والَّذين تقدَّم ذكرُهم من الخوارج في كُلٍّ من : (سير أعلام النُّبلاء) للذهبي ، و(تذكرة الحُفَّاظ) له أيضًا ، و(ميزان الاعتدال) له أيضًا ، و(تهذيب التهذيب) لابن حجر ، و(تقريب التهذيب) له أيضًا…وللفائدة نذكر أنَّ عدد مواضع رواية (عبد الله بن شقيق العقيلي) الناصبي في الكتب التِّسعة يبلغ (151) موضعًا ، ولرواية عمرو بن العاص (83) موضعًا ، ولرواية (مروان بن الحكم) (80) موضعًا ، ولرواية (زياد بن علاقة) (79) موضعًا ، ولرواية (إبراهيم بن يعقوب الجوزجاني) (65) موضعًا …

ولسنا بصدد تقديم إحصائيَّة بأسماء المُنحرفين عن أهل البيت جميعًا ، ولا بعدد مواضع روايتهم في مصادر أهل السُّنَّة الحديثيَّة، وإلاّ لأريتُكَ من ذلك العجب العجاب..

إنني أدعو إلى التفكير في هذه الظاهرة، التي أتصور أنها تمثل إشكالية مهمة من جهة علم مصطلح الحديث، فبالرغم من كل الجهود التي بذلها علماء الحديث؛ تبدو هذه الظاهرة غير مفهومة، وتثير الكثير من علامات الاستفهام والتعجب..

والله من وراء القصد، وهو الهادي إلى سبيل الرشاد..

والحمد لله رب العالمين.

أضف الى مفضلتك
  • del.icio.us
  • Digg
  • Facebook
  • Google
  • LinkedIn
  • Live
  • MySpace
  • StumbleUpon
  • Technorati
  • TwitThis
  • YahooMyWeb

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
التصنيفات : غير مصنف | أرسل الإدراج  |   دوّن الإدراج  

3 تعليق على “الخوارج والنواصب في أسانيد كتب الحديث”

  1. اتمنى لو نجد طريق للمستقبل يححقق الوحدة الاسلامية بعيدا عن كل الخلافات المذهبية المدمرة

  2. اللهم إنتقم من الفرس الصفويين والشيعة الضاليين ومن شايعهم وعاونهم اللهم إنتقم منهم إنتقام عزيز مقتدر وأكتب عليهم الذل والهزيمة اللهم انصرنا فى العراق والاحواز المحتلين وانصر سائر بلاد المسلمين….. آمين يا رب العالمين

    بنت النيل…. مصر العربية المسلمة

  3. http://www.al-mas-tn.org/
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas253.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas254.html
    http://www.al-mas-tn.org/e3lan/
    http://www.al-mas-tn.org/index.php
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas140.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas144.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas7.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas86.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45980.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45980-2.html#post354100
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas6.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas141.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46054.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46054.html#post354108
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas240.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas5.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas234.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas242.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas243.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46047.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46047.html#post354073
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas244.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas110.html
    http://www.al-mas-tn.org/f41947.html
    http://www.al-mas-tn.org/f41947-2.html#post353904
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas96.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas201.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas198.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas199.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas200.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas202.html
    http://www.al-mas-tn.org/f42313.html
    http://www.al-mas-tn.org/f42313-51.html#post354057
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas50.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas237.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45994.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45994.html#post353840
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas81.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45827.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45827-2.html#post353789
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas82.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46021.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46021-2.html#post354042
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas84.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas246.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45947.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45947-2.html#post353897
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas83.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46018.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46018.html#post354065
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas111.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46017.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46017.html#post353931
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas13.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas227.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas22.html
    http://www.al-mas-tn.org/f31237.html
    http://www.al-mas-tn.org/f31237-3.html#post354012
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas88.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas239.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45700.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45700-2.html#post353795
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas15.html
    http://www.al-mas-tn.org/f39840.html
    http://www.al-mas-tn.org/f39840-2.html#post353777
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas14.html
    http://www.al-mas-tn.org/f16737.html
    http://www.al-mas-tn.org/f16737-23.html#post353961
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas17.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas238.html
    http://www.al-mas-tn.org/f13326.html
    http://www.al-mas-tn.org/f13326-2.html#post353712
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas164.html
    http://www.al-mas-tn.org/f34742.html
    http://www.al-mas-tn.org/f34742-3.html#post353314
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas23.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas24.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas26.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas27.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas28.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas197.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas30.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas31.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas32.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas74.html
    http://www.al-mas-tn.org/f1037.html
    http://www.al-mas-tn.org/f1037-14.html#post354102
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas35.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas170.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas252.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas171.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46024.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46024.html#post354053
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas36.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46023.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46023.html#post354052
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas39.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas153.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas155.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas156.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45982.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45982.html#post353659
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas93.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas178.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas180.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas151.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas179.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46015.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46015.html#post353877
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas48.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46026.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46026.html#post353962
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas38.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas165.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas196.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas195.html
    http://www.al-mas-tn.org/f5713.html
    http://www.al-mas-tn.org/f5713-7.html#post354025
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas167.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas149.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas43.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas142.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45912.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45912-2.html#post354084
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas44.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas172.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas173.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas166.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46027.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46027.html#post353970
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas41.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas75.html
    http://www.al-mas-tn.org/f4156.html
    http://www.al-mas-tn.org/f4156-4.html#post353412
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas46.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas245.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46037.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46037.html#post354082
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas45.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas145.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas146.html
    http://www.al-mas-tn.org/f30114.html
    http://www.al-mas-tn.org/f30114-4.html#post352232
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas100.html
    http://www.al-mas-tn.org/f20528.html
    http://www.al-mas-tn.org/f20528-14.html#post353994
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas127.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46042.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46042.html#post354105
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas42.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas174.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas176.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas182.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas183.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas184.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas185.html
    http://www.al-mas-tn.org/f22650.html
    http://www.al-mas-tn.org/f22650-5.html#post353853
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas47.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46046.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46046.html#post354087
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas78.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46043.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46043.html#post354092
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas233.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46040.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46040.html#post354055
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas99.html
    http://www.al-mas-tn.org/f35130.html
    http://www.al-mas-tn.org/f35130-5.html#post353879
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas126.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas169.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas128.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas129.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas130.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas131.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas132.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas135.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas136.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas49.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46051.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46051.html#post354101
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas79.html
    http://www.al-mas-tn.org/f42561.html
    http://www.al-mas-tn.org/f42561.html#post353845
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas158.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45924.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45924.html#post353333
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas115.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46036.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46036.html#post353992
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas247.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas62.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas59.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas162.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas161.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas163.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas63.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas160.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45988.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45988.html#post354054
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas248.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas68.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas250.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas249.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas70.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas251.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45942.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45942-2.html#post353974
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas64.html
    http://www.al-mas-tn.org/f6842.html
    http://www.al-mas-tn.org/f6842.html#post353373
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas188.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas235.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas194.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas222.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas189.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas223.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas216.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas214.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas217.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas190.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas206.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas207.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas212.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas208.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas213.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas215.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas191.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas209.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas221.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas210.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas211.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas224.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas192.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas218.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas219.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas220.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas193.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas205.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas204.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas56.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46044.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46044-3.html#post354089
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas154.html
    http://www.al-mas-tn.org/f26360.html
    http://www.al-mas-tn.org/f26360-9.html#post353778
    http://www.al-mas-tn.org/up/
    http://www.al-mas-tn.org/archive.php
    http://www.al-mas-tn.org/sitemap.php
    http://www.al-mas-tn.org/urllist.txt
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-4.html
    http://www.al-mas-tn.org/f274.html
    http://www.al-mas-tn.org/f275.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-140.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-7.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-5.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-86.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-6.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-141.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-96.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-201.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-198.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-200.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-199.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-202.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-81.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-82.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-83.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-84.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-110.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-111.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-35.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-170.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-171.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-39.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-153.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-155.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-156.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-93.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-178.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-179.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-180.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-151.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-48.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-167.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-38.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-165.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-196.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-195.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-41.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-55.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-75.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-44.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-172.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-173.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-166.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-43.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-142.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-45.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-145.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-146.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-42.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-174.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-176.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-182.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-183.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-184.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-185.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-47.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-78.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-46.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-168.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-169.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-99.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-126.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-127.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-128.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-129.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-130.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-131.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-132.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-135.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-136.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-49.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-79.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-158.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-115.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-214.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-227.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-13.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-14.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-15.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-17.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-88.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-22.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-23.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-24.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-164.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-26.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-27.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-28.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-197.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-30.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-31.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-32.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-74.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-188.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-194.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-222.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-189.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-223.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-216.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-217.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-190.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-206.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-207.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-212.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-208.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-213.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-215.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-191.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-209.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-221.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-210.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-211.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-224.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-192.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-218.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-219.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-220.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-193.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-205.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-204.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-203.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-62.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-59.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-161.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-162.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-163.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-63.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-160.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-64.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-68.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-70.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-144.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-50.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-57.html
    http://www.al-mas-tn.org/archive/index.php/f-56.html
    http://www.al-mas-tn.org/external.php?type=xml
    http://www.al-mas-tn.org/announcement253-15.html
    http://www.al-mas-tn.org/announcement253-8.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas253.html?daysprune=-1&order=desc&sort=voteavg
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas253.html?daysprune=-1&order=asc&sort=title
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas253.html?daysprune=-1&order=asc&sort=postusername
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas253.html?daysprune=-1
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas253.html?daysprune=-1&order=asc&sort=lastpost
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas253.html?daysprune=-1&order=desc&sort=replycount
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas253.html?daysprune=-1&order=desc&sort=views
    http://www.al-mas-tn.org/f45942-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45933.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45933.html#post353505
    http://www.al-mas-tn.org/announcement254-15.html
    http://www.al-mas-tn.org/announcement254-8.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas254.html?daysprune=-1&order=desc&sort=voteavg
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas254.html?daysprune=-1&order=asc&sort=title
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas254.html?daysprune=-1&order=asc&sort=postusername
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas254.html?daysprune=-1
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas254.html?daysprune=-1&order=asc&sort=lastpost
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas254.html?daysprune=-1&order=desc&sort=replycount
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas254.html?daysprune=-1&order=desc&sort=views
    http://www.al-mas-tn.org/f45957.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45957.html#post353473
    http://www.al-mas-tn.org/f45936.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45936.html#post353955
    http://www.al-mas-tn.org/f45937.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45937.html#post353668
    http://www.al-mas-tn.org/f45938.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45938.html#post353667
    http://www.al-mas-tn.org/f45940.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45940.html#post353666
    http://www.al-mas-tn.org/f45935.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45935.html#post353665
    http://www.al-mas-tn.org/f45934.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45934.html#post353664
    http://www.al-mas-tn.org/f45941.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45941.html#post353561
    http://www.al-mas-tn.org/f45958.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45958.html#post353559
    http://www.al-mas-tn.org/f46016.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46016.html#post353891
    http://www.al-mas-tn.org/f21379.html
    http://www.al-mas-tn.org/f21379-49.html#post353966
    http://www.al-mas-tn.org/f45858.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45858-2.html#post353449
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4-11.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4-51.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4-101.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4-121.html
    http://www.al-mas-tn.org/announcement4-15.html
    http://www.al-mas-tn.org/announcement4-8.html
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4.html?daysprune=-1&order=desc&sort=voteavg
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4.html?daysprune=-1&order=asc&sort=title
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4.html?daysprune=-1&order=asc&sort=postusername
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4.html?daysprune=-1
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4.html?daysprune=-1&order=asc&sort=lastpost
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4.html?daysprune=-1&order=desc&sort=replycount
    http://www.al-mas-tn.org/al-mas4.html?daysprune=-1&order=desc&sort=views
    http://www.al-mas-tn.org/f40317.html
    http://www.al-mas-tn.org/f40317-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/f40317-3.html
    http://www.al-mas-tn.org/f40317-23.html
    http://www.al-mas-tn.org/f40317-23.html#post342563
    http://www.al-mas-tn.org/f41999.html
    http://www.al-mas-tn.org/f41999.html#post342559
    http://www.al-mas-tn.org/f41668.html
    http://www.al-mas-tn.org/f41668-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/f41668-2.html#post330625
    http://www.al-mas-tn.org/f35261.html
    http://www.al-mas-tn.org/f35261.html#post312228
    http://www.al-mas-tn.org/f36318.html
    http://www.al-mas-tn.org/f36318.html#post258544
    http://www.al-mas-tn.org/f678.html
    http://www.al-mas-tn.org/f678.html#post122041
    http://www.al-mas-tn.org/f46030.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46030.html#post354059
    http://www.al-mas-tn.org/f46031.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46031.html#post354035
    http://www.al-mas-tn.org/f46011.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46011.html#post353956
    http://www.al-mas-tn.org/f46001.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46001.html#post353924
    http://www.al-mas-tn.org/f46000.html
    http://www.al-mas-tn.org/f46000.html#post353768
    http://www.al-mas-tn.org/f45965.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45965-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45965-2.html#post353767
    http://www.al-mas-tn.org/f45997.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45997.html#post353739
    http://www.al-mas-tn.org/f45964.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45964.html#post353711
    http://www.al-mas-tn.org/f45983.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45983-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45983-2.html#post353672
    http://www.al-mas-tn.org/f45978.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45978.html#post353660
    http://www.al-mas-tn.org/f45945.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45945-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45945-2.html#post353588
    http://www.al-mas-tn.org/f17780.html
    http://www.al-mas-tn.org/f17780-2.html
    http://www.al-mas-tn.org/f17780-2.html#post353542
    http://www.al-mas-tn.org/f45948.html
    http://www.al-mas-tn.org/f45948.html#post353463
    http://www.al-mas-tn.org/f45834.html



اكتب تعليــقك
الإسم الذي سيظهر على التعليق
مشتركي مكتوب
اسم آخر